"6. Yargı Paketi" Kabul Edildi

TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen ve yürürlüğe 1 Ocak 2023’te girecek yeni kanunla, yargıda hakim ve savcı yardımcılığı sistemi başlayacak. Yeni kanunla ayrıca, noterlerin ataması ile görevlerine ilişkin ve Danıştay Kanunu'nda değişiklikler yapılacak, ayrıca "stokçuluğa" cezalar getirilecek

"6. Yargı Paketi" Kabul Edildi

Kamuoyunda “6. Yargı Paketi” olarak bilinen “Hakimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Yürürlüğe 1 Ocak 2023’te girecek yeni kanunla, yargıda hakim ve savcı yardımcılığı sistemi başlayacak. Yeni kanunla ayrıca noterlerin ataması ve görevlerine ilişkin ve Danıştay Kanunu'nda değişiklikler yapılacak, ayrıca "stokçuluğa" cezalar getirilecek.

Uygulamaya göre hakim ve savcı yardımcılığı süresi 3 yıl olacak.

Hakim ve savcı yardımcılığı temel eğitim dönemi, görev dönemi ve son eğitim döneminden oluşacak. Temel eğitim ve son eğitimi, Türkiye Adalet Akademisi verecek. Görev dönemi ise yargı mercilerinde fiilen görev yapmak suretiyle geçirilecek.

Hakim ve savcı yardımcıları, atanmalarını müteakip temel eğitime alınacak, temel eğitim döneminin sonunda yazılı sınava tabi tutulacak ve aldıkları puana göre en yüksek puandan başlamak üzere ayrı ayrı sıralanacak. Eşitlik halinde hakim ve savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavında puanı yüksek olana öncelik tanınacak. Eşitliğin devam etmesi halinde kura çekilerek sıralama belirlenecek. Hakim ve savcı yardımcıları bu sıralamaya göre, Adalet Bakanlığınca belirlenen ilk derece yargı yerleri arasından seçtikleri il veya ilçelere görev dönemini geçirmek üzere atanacak.

Hakim ve savcı yardımcıları görev döneminde bölge adliye veya bölge idare mahkemeleri ile Yargıtay veya Danıştayda da görevlendirilebilecek.
Kanunla, hakim ve savcı yardımcısının görev ve yetkileri de belirlendi.
Buna göre, hakim ve savcı yardımcısı, mahkemede, hakim tarafından tevdi edilen dosya veya evrakı inceleyerek hakime sunmakla, duruşma ve keşif işlemlerinde hakime yardımcı olmakla, yazı işleri müdürlüğünce hazırlanan evrakı hakime sunulmadan önce kontrol etmekle, tensip ve gerekçeli karar taslaklarını hazırlamakla, ara kararların icrasına dair iş ve işlemleri yapmakla, hakimin istediği konular hakkında hukuki araştırma yapmakla görevli olacak. Bu kişiler, mevzuatta belirtilen diğer görevleri ve hakim tarafından verilen benzeri görevleri de yerine getirecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçen ay yaptığı açıklamada, yargıdaki hakim ve savcı yardımcılığı sistemini çok yakında fiilen başlatacaklarını söyleyerek, “Bir anlamda ahilik geleneğimizin temelini oluşturan usta-çırak sistemini yargıya da taşıyoruz. Bu yeni sistemi çok yakında fiilen başlatıyoruz” demişti.

Noterliklere atama

Kanunla, boşalan veya açılan noterliklere yapılan atamalardan vazgeçmenin hangi süre içinde yapılacağı da düzenlendi. Atanma veya nakil talebinde bulunan başvuru sahiplerinin vazgeçme talepleri, ilan tarihinden itibaren 1 ay içinde iletilmesi kaydıyla atama işleminde değerlendirilecek. Aksi halde vazgeçme talebi dikkate alınmayacak. Atama kararının tebliğinden önce noterin vazgeçme hakkını kullanabileceğine ilişkin hüküm ise yürürlükten kaldırılacak.

Noterlere ilişkin düzenlemeler de 1 Ocak 2023'te yürürlüğe girecek.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Hakimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile noterler, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapabilecek, bu sözleşmeyi taraflardan birinin talep etmesi, harç ve giderleri ödemesi halinde tapu bilişim sistemi vasıtasıyla tapu siciline şerh verebilecek, taşınmaz satış sözleşmesi yapabilecek.
Taşınmaz satış sözleşmesi noterler tarafından da yapılabilecek.
Noterler, taşınmaz satış başvurusu üzerine başvuru belgesi düzenleyecek, taşınmaz üzerindeki her türlü kısıtlamayı dikkate alacak ve taşınmaz satışıyla ilgili diğer kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esasları gözetecek.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce tapu kayıt örneği ve diğer belgeler, tapu bilişim sistemi vasıtasıyla noterlerle paylaşılacak.
Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin eksikliği halinde ilgili tapu müdürlüğünden eksik olan hususlar sistem üzerinden talep edilecek ve eksiklikler tapu müdürlüğünce giderilerek sisteme aktarılacak.

Noter ücreti taşınmazın değerine göre 500 liradan az, 4 bin liradan fazla olamayacak ve ücret tarifesinde gösterilecek. Bu miktarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılarak uygulanacak.

Danıştay Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor

Düzenlemeyle, Danıştay Kanunu'nda da değişikliğe gidiliyor. Buna göre, sabit üyelerle görev yapan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, iş yükü dikkate alınarak yargılamada gecikmelere sebebiyet verilmemesi amacıyla mevcut yapısıyla çalışması için belirlenen süre 31 Aralık 2022'den 31 Aralık 2026'ya kadar uzatılıyor.

Danıştay daire sayısının 10'a düşürülmesi için öngörülen süre, 4 yıl daha uzatılıyor.

Yargıtay Kanunu'nda yapılan değişiklikle, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu 8 asıl, 4 yedek olmak üzere 12 üyeden oluşacak. Yargıtay Birinci Başkanlık Kuruluna seçilenlerin bir seçim dönemi geçmeden yeniden seçilemeyeceklerine yönelik hüküm yürürlükten kaldırılıyor.

Fiyatları etkileyenlere ve stokçuluğa cezalar

Kanuna göre, TCK'nin "fiyatları etkileme" başlıklı maddesinde değişikliğe gidilerek fiyatları etkileme suçuyla etkin mücadele edilebilmesi amacıyla suçun cezası artırılıyor.

Buna göre, işçi ücretlerinin veya besin veya malların değerlerinin artıp eksilmesi sonucunu doğurabilecek bir şekilde ve bu maksatla yalan haber, havadis yayan veya sair hileli yollara başvuran kimseye 3 aydan 2 yıla kadar verilmesi öngörülen hapis süresi, "1 yıldan 3 yıla" şeklinde değiştiriliyor.

Fiil sonucu besin veya malların değerleri veya işçi ücretleri artıp eksildiği takdirde cezanın üçte biri oranında artırılmasına yönelik düzenleme ise "yarısına" çıkarılıyor.

Mal veya hizmet satımından kaçınma suçuyla etkin mücadele edilebilmesi ve stokçuluk faaliyetlerinin önlenebilmesi amacıyla bu suçun cezası da artırılıyor. Belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olan kişi için 6 aydan 2 yıla kadar öngörülen hapis cezası, 1 yıldan 3 yıla artırılıyor.

Ek bütçe Komisyonda kabul edildi

Bu arada, 2022 yılı ek bütçesi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi.

Kanun teklifiyle, genel bütçe kapsamındaki idarelerin bütçe tertiplerine 817 milyar 271 milyon 632 bin lira, özel bütçeli idarelerin bütçe tertiplerine 63 milyar 203 milyon 143 bin lira olmak üzere toplam 880 milyar 474 milyon 775 bin lira ödenek eklenecek.

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde yer alan "personel giderleri" ve "sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri" ekonomik kodlarını içeren tertiplere, başlangıç ödeneklerinin yüzde 40,5'i oranında, "Cumhurbaşkanı ödeneği" ekonomik kodlu tertibe başlangıç ödeneğinin yüzde 20,2'si oranında ödenek eklemesi yapılacak.

Bu kapsamda yapılan ödenek eklemeleri karşılığı Hazine yardımı ödenekleri ilgili idare bütçelerine eklemeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na bağlı genel bütçe gelir tahmini toplam 1 trilyon 80 milyar 515 milyon 421 bin lira artırılacak.