Almanya'nın Silah Satışı Konusundaki Tartışmalı Tavrı

Ukrayna'nın silah satışı taleplerine olumsuz yanıt veren Almanya'nın bu konudaki tavrı yeniden tartışma konusu oldu. Almanya, gerginlik ve savaş bölgelerindeki ülkelere silah satışı yapmadığını iddia etse de durum aksini gösteriyor

Almanya'nın Silah Satışı Konusundaki Tartışmalı Tavrı

Rusya ile Ukrayna krizinin diplomasi yoluyla çözülmesi için uluslararası temaslar devam ediyor. Krizde Ukrayna ve Batılı müttefiklerinin net bir pozisyon takınmamakla eleştirdiği Alman hükümeti, özellikle de Başbakan Olaf Scholz, Pazartesi günü Washington’da Başkan Joe Biden, dün de Berlin’de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Polonya Cumhurbaşkanı Andrey Duda’yla bir araya geldi.

Scholz, Batılı müttefiklerle buluşmalarında bir yandan güven kazanmaya çalışırken öte yandan da Ukrayna’ya silah yerine maddi yardım stratejisini savundu. Görüşmelerinde, Rusya'ya sert bir tutum sergileyeceğini, gerekirse sert yaptırımlara onay vereceğini, ancak diyalogu elden bırakmayacağını vurgulayan Scholz, Ukrayna'yı silahlandırmanın gerilimi tırmandıracağını söylüyor. Ayrıca, Alman hükümetinin uzun yıllardır bu konuda benzer bir strateji izlediğine, çatışma bölgesi olarak tanımlanan ihtilaf yaşanan bölge ve ülkelere öldürücü silah ihraç etmediğine vurgu yapıyor. Gerçekten de, Almanya 2005 sonrasında, Başbakan Angela Merkel dönemiyle birlikte Ukrayna’ya yönelik “öldürücü” nitelikte olan hiçbir silahın satışına izin vermedi.

Angela Merkel’in Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in, Kiev’e silah tedarik edilmesi yönündeki talebini bizzat reddettiği de Alman basınına yansımıştı. Berlin’de yapılan yorumlarda, Almanya'nın 2. Dünya Savaşı‘nı başlatan ve Rusya’ya saldıran ülke olması sebebiyle bu konuda bir travması olduğu ve bu yüzden geleneksel olarak böyle durumlarda Rusya’ya karşı kullanılabilecek silah gönderiminden kaçındığı belirtiliyor. Ancak Berlin’in son gelişmelere rağmen Kiev’e yönelik askeri satışları bloke etmeyi sürdürmesi Ukrayna başta olmak üzere çok sayıda ülke tarafından eleştiriliyor. Nitekim bu durumdan oldukça rahatsız olduğunu defalarca dile getiren Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba "Alman dostlarımız, bu tür eylemlerle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i, Ukrayna'ya yeni bir saldırı başlatmak için cesaretlendirmeye son vermeli" ifadelerini kullandı.

Ukrayna’nın Berlin Büyükelçisi Andrey Melnik, geçen Cuma günü Almanya’ya bir kez daha başvuruda bulunduklarını ve orta menzilli uçaksavar füze sistemleri, insansız hava araçlarını etkisiz hale getirecek savunma mekanizmaları, elektronik izleme gereçleri ve gece görüş cihazlarıyla, 100 bin çelik yelek istediklerini belirtti. Almanya’ysa Ukrayna'ya şimdiye kadar sadece 5 bin güvenlik kaskı sözü verdi.

Almanya ilgili yasayı yıllardır sık sık deliyor

Almanya’da Savaş Silah Kontrolü Yasası ve Dış Ticaret Yönetmeliği'ne göre savaş, kriz ve gerginliğin olduğu bölgelere silah satışı yasaklanmış durumda. Silah satışına başbakanın başkanlık ettiği, dışişleri, maliye, ekonomi, adalet, içişleri ve savunma bakanlarının üye olduğu Federal Güvenlik Konseyi onay veriyor. Ancak hem Federal Meclis’te soru önergelerine verilen cevaplar hem de Stockholm Barış Enstitüsü gibi bağımsız örgütlerin verileri, Alman hükümetinin söz konusu yasayı keyfi olarak yorumladığını, sıklıkla deldiğini ve aralarında Yemen ve Libya gibi çatışmaların olduğu ülkelere ya da bu çatışmalara taraf olan ülkelere silah ihracatına onay verdiğini gösteriyor.

Almanya'nın 2020 yılındaki silah ihracatına dair bilgilere göre, Alman hükümeti, insan hakları ihlallerinin yaşandığı, Yemen ve Libya’daki çatışmalarda taraf olarak yer alan Mısır'a, 752 milyon euro tutarında silah ve askeri teçhizat satışına izin verdi. Son olarak Merkel hükümetinin, görevi devretmesine dokuz gün kala 4,34 milyar euro’luk silah satışına izin verdiği, Mısır’a üç savaş gemisi ve 16 hava savunma sistemi satıldığı ortaya çıkmıştı.

Yemen hükümetini Husilere karşı silah yardımıyla destekleyen Katar, Kuveyt ve Ürdün gibi ülkelere ve Yemen'de sivillerin öldürüldüğü saldırılar düzenlediği iddia edilen Suudi Arabistan'a da Almanya’dan silah satışı yapılıyor.

Almanya tarafından bu ülkelere verilen silahların bir bölümünün Suriye ve Irak’daki çatışmalarda da kullanılması, kuvvetli bir ihtimal olarak görülüyor. Eleştirilen bir diğer nokta da Almanya’nın Hindistan ve Pakistan’a ağır savaş araç ve malzemeleri satması ve bu iki ülke arasındaki silahlanma yarışını hızlandırması. Saygın kurumlardan biri olarak kabul edilen Frankfurt Barış Araştırmaları Merkezi (PRIF) tarafından yapılan ve Almanya'nın 1990 yılından itibaren gerçekleştirdiği silah ihracatı kayıtlarını inceleyen bir araştırmanın sonucu da, ülkenin kendi silah satış yasaklarını yıllardır sistematik olarak ihlal ettiğini ortaya çıkarmış ve raporda, "Alman silahlarıyla yapılan savaşlar ve ciddi insan hakları ihlalleri olduğu" öne sürülmüştü.

Cem Dalaman