Danıştay Emniyet’in Görüntü Genelgesini Durdurdu

Türkiye’de 27 Nisan’dan itibaren Emniyet Genel Müdürlüğü’nün genelgeyle kamusal alanda polis memurlarıyla ilgili görüntü kaydı yasağı uygulamaya çalışmasına karşı Danıştay, “yürütmeyi durdurma kararı” aldı. Karar, basın meslek örgütlerince olumlu karşılandı

Danıştay Emniyet’in Görüntü Genelgesini Durdurdu

Türkiye’de 27 Nisan’dan itibaren Emniyet Genel Müdürlüğü’nün genelgeyle kamusal alanda polis memurlarıyla ilgili görüntü kaydı yasağı uygulamaya çalışmasına karşı Danıştay, “yürütmeyi durdurma kararı” aldı.

Emniyet Genel Müdürü Mehmet Aktaş imzasıyla 27 Nisan’da valilikler aracılığıyla Türkiye genelinde uygulanması talimatı verilen ancak yasal dayanağı sorgulanan “Ses ve Görüntü Kaydı Alınması” başlıklı genelge hakkında Danıştay 10. Dairesi ilk inceleme aşamasında yürütmeyi durdurma kararı aldı.

Danıştay 10. Dairesi, basın meslek örgütlerince de dava konusu yapılan genelgeye ilişkin dosya birleştirme aşaması öncesinde bu ilk kararını Antalya Barosu’nun başvurusu üzerine oybirliğiyle verdi.

Daire, EGM’nin genelgeyle basın özgürlüğünü kısıtlayıcı yönde yasa koyucu (TBMM) yerine kural ve sınırlamalar getirmeye çalıştığına hükmetti. Daire, genelgeyle böylesi bir işlem yapılmasını Anayasa’nın 7. ve 13. maddelerine aykırı bularak yürütmesinin durdurulmasına karar verdi. Kararda, “Söz konusu genelge ile getirilen düzenlemelerin temel hak ve hürriyetlerden olan haberleşme hürriyeti ile basın hürriyetine yönelik kural ve sınırlamalar getirildiği anlaşılmıştır. Bu haliyle yasa organının tasarrufu niteliğindeki kanun yerine yürütme organına dahil emniyet genel müdürlüğü tarafından genelge niteliğinde bir düzenleme ile temel hak ve hürriyetlere sınırlama getirilmesinde Anayasa’ya uyarlılık bulunmamaktadır” denildi.

Dairenin gelecek günlerde diğer başvurularla ilgili aynı yönde karar alması ve dosya birleştirmesi işlemiyle, genelgeyle ilgili Anayasa’ya aykırılık tespiti bakımından iptal edilmesi yönünde kararını vermesi bekleniyor.

Emniyet’in “toplumsal düzen sağlama” savunması kabul görmedi

Genelge hayata geçirildiği günden itibaren 1 Mayıs İşçi Bayramı gibi pek çok etkinlikte veya sokaklarda vatandaşlar ile yapılacak röportajlarda basın mensuplarına yönelik engellemeler yapılmasına rağmen Emniyet Genel Müdürlüğü’nün (EGM) savunmasında ise genelge aleyhine idari dava açılamayacağını öne sürdü.

EGM, haberleşme ve basın özgürlüğünü kısıtlayacak bir düzenleme olmadığını sadece polisler açısından “özel hayatın gizliliği” için ses ve görüntü kaydı yasağı getirildiğini savundu.

EGM, polislerce toplumsal eylemlerde “orantılı müdahale” yapıldığında dahi bunun görüntüsü alındığında polis aleyhinde algı oluşturulduğu görüşüyle genelgeyi savundu. Olaylarını tümünü yansıtacak şekilde görüntü paylaşımları yapılmadığını görüşünü kaydeden EGM, “toplumsal güveni ve düzeni sağlamanın güçleşeceğini” savunarak genelge aleyhindeki dava başvurusunun reddedilmesini istedi. Ancak Daire, EGM’nin yürütmeyi durdurma kararıyla savunmasını kabul etmemiş oldu.

ÇGD: ¨Emniyet’e yargı kararına uyması çağrısında bulunuyoruz¨

Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) Genel Başkanı Can Güleryüzlü, VOA Türkçe’ye yaptığı açıklamada, toplumsal eylemlerde, sahada 27 Nisan’da bu genelge yürürlüğe girdiği için Emniyet güçlerince gazetecilere yönelik pek çok engelleme yapıldığını ancak şimdi Danıştay’ın kararıyla buna “dur” denildiğini ifade etti.

Güleryüzlü, “Gazetecilere yönelik engellemeler, Emniyet’in genelgesi gerekçe gösterilerek yapıldı. Sadece gazeteciler değil orantısız müdahaleler, şiddet niteliğindeki gelişmeleri görüntülemek isteyen vatandaşlar da engelleniyordu. Bu konu o yüzden sivil toplum örgütleri ve meslek örgütleri açısından dava konusuna dönüştü. Bu çerçevede Antalya Barosu’nun başvurusu uyarınca alınan karar içeriğine bakıldığında esastan oluşturulmuş ve çok açık bir karardır. Aylar öncesinde Emniyet’in yaptığı yanlışa ilişkin uyarılarımız doğrultusunda bu yanlış artık Danıştay’ın kararıyla noktalanmıştır. Danıştay’ın da esastan, anayasa aykırı olduğunu belirttiği genelgeyi tümüyle hukuk sisteminden kaldıracak kararını almalıdır. Emniyet Genel Müdürlüğü’ne de Danıştay’ın kararı doğrultusunda mevcut hukuksuz işlemlere son vermek üzere sahadaki polis memurlarınca bu anayasa aykırı genelge doğrultusunda harekete devam edilmemesi için yeni bir genelge yayınlama çağrısında bulunuyoruz” dedi.

Güleryüzlü, ÇGD tarafından Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı aleyhine Danıştay’da yürüttüğü idari davayı da anımsatarak, “Danıştay 10. Dairesi, yürüttüğümüz dava kapsamında basın kartı yönetmeliği hakkında yürütmeyi durdurma kararı verilmesine rağmen İletişim Başkanlığı hile yaparak, yeni ancak daha ağırlaştırılmış koşullarda yeni yönetmelik yayınladı. Buna karşı da davacıyız. Ancak Türkiye açısından üzücü olan nokta, Anayasa’yı ve var olan mevzuatı yok sayarak işlem tesis edilmesi ve mevzuat oluşturulmaya çalışması. Bunun toplumun bir araya gelmesini sağlayan hak ihlaline dönüşmesi ise birlikte yaşama kültürünü zedeleyen bir anlayışı simgeliyor. Devlet kurumları olarak ilgililerden hassasiyet göstermelerini bekliyoruz” açıklamasında bulundu.

Meslek örgütleri: Gazetecilik engellemez

Türkiye Gazeteciler Sendikası da (TGS), “Danıştay polis engellemesine ‘dur’ dedi. Toplumsal olaylarda görüntü almamızı engelleyen Emniyet genelgesinin yürütmesi oy birliğiyle durduruldu. Kararda, genelgenin basın özgürlüğünü kısıtlayıcı nitelikte olduğu belirtildi. Gazetecilik engellenemez” açıklamasında bulundu.

DİSK Basın İş Sendikası, “İçişleri Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan görüntü alma yasağı, Danıştay tarafından oybirliği ile hukuk dışı bulundu. Sıra genelgeyi kalkan yaparak basın özgürlüğünü engelleyen kolluk güçlerinin keyfi uygulamasının sonlanmasına geldi. Haklarımızı savunmaya devam edeceğiz!” dedi.

Yıldız Yazıcıoğlu