Irak Türkmenleri Siyasi Son Durumu.

Irak Türkmenleri, 1500 yılı aşkın bir süredir Irak topraklarında yaşamaktadırlar. 600 yıl Osmanlı İmparatorluğu döneminde yönetimde oldukça etkili olan Türkmenler, Irak halkının eğitimli ve aydın bölümünü oluşturmaktadır.

Irak Türkmenleri Siyasi Son Durumu.
Ganim Authman Irak Türkmenleri İnsanhakları Almanya Temsilcisi
Irak Türkmenleri Siyasi Son Durumu.

Berlin-

Irak Türkmenleri, 1500 yılı aşkın bir süredir Irak topraklarında yaşamaktadırlar. 600 yıl Osmanlı İmparatorluğu döneminde yönetimde oldukça etkili olan Türkmenler, Irak halkının eğitimli ve aydın bölümünü oluşturmaktadır. Türkmenler, Irak’ın kuzeyinde dağlık bölge ile düzlük bölge arasında kuzey batıda Suriye sınırlarından itibaren güney doğuda İran sınırlarına uzanan engebeli, verimli ve her yönüyle zengin olan toprakları vata edinmişlerdir. Batıda Telafer şehri’nden başlayarak Musul, Erbil, Altunköprü, Kerkük, Dakuk, Tuz Hurmatu, Kifri, Hanekin dğuda Mendeli ve Aziziye’ye kadar şehir, kasaba ve çevrelerindeki köyle Türkmenlerin yerleşim merkezlerini teşkil eden bölge Türkmeneli’dir.

Türkmenler, Irak’ın 3. asli unsurudur. Yaklaşık 3,5 milyonun üzerinde Türkmenlere karşı Irak Devleti’nin tavrı zaman içinde değişikliğe uğramış ve istikrarsız bir seyir izlemiştir. Irak yönetimleri kuruluşundan günümüze kadar Araplaştırmak, Kürt grupları ise özellikle 1990’dan sonra Kürtleştirmek için çaba harcamışlardır. Binlerce Türkmen Irak iktidarlarının insanlık dışı uygulamalarının kurbanı olmuştur.Türkmenler, silâhlı çatışmayı reddeden bir toplum olarak da bilinmektedir. Türkmenler, meşru haklarını kazanmak için çaba sarf etmektedirler. Türkmenlere haklarının verilmemesi durumu, Irak’ın işgal edilmesinden sonra da ABD tarafından sürdürülmektedir. Irak Türkmenleri ABD’nin işgali sonrasında Irak’tan dışlanarak asimile edilmek istenmiş, Türk şehri Kerkük, Barzani ve Talabani’ye bağlı kuvvetlerce işgal edilerek bölgeye önemli miktarda Kürt nüfusu kaydırılmıştır.Kerkük

1991 Körfez Savaşı akabinde gerek vatanda gerekse yurt dışında diğer muhalefet grupları gibi açık faaliyete geçen Türkmen siyasi hareketi, Türkmen varlığını tanıtmakta ve davasını kabul ettirmekte büyük çabalar harcamıştır. Irak muhalefeti ile birlikte rejime karşı mücadele vermesinin yanı sıra, bu gruplar nezdinde haklarını tespit etmek için de mücadele vermiştir. Dünya kamuoyu nezdinde ise, komşu ve hür dünya ülkeleri ile temasa geçerek ve çeşitli vesilelerle Irak’taki Türkmen varlığını tanıtarak, mazlumiyetlerini ve durumlarını anlatarak dünya kamuoyunun desteğini almaya çalışmıştır. 1990 yılında Almanya – Berlin’de Irak Türkmenleri İnsanhakları Derneği adı altında kurduğumuz Dernek bu derneklerden birisidir.

Saddam sonrası günümüze kader Irak’ta istikrarsıkılk devam etmektedir etnik ve mezhebi çatışmalar sonucu halk çok kötü günlere yaşadı ve yaşamaya devam etmektedir.

2003 yılından beri Irak’ın genlinde 5 parlamanto seçimi yapıldı Türkmenlerin oylarına mudahle edilerk yeteri kader millet vekili secmemize engel olunda.

Her ne kadar küresel ve bölgesel olarak zayıflamış olsa da, terör örgütü DEAŞ’ın Irak’taki varlığı ve PKK’nın Irak’ın kuzeyindeki etkinliği özellikle Kerkük’ü ve Türkmenleri tehdit etmeye devam ediyor. Türkiye dışında, Irak’ta yaşayan başka herhangi bir halk kadar uluslararası kamuoyundan destek ve ilgi görmeyen Türkmenler, ayakta kalmaya ve milli kimliğini korumaya bıkmadan ve usanmadan çalışıyor.

Her ne kadar Irak’ta hükümet kurulamaması, terör örgütlerinin varlığı, milis grupların etkinliği, yolsuzluk, dış müdahale gibi etkenlerle istikrarsızlık yaşansa da, en azından Türkmenlerin temel hak ve hürriyetlerinin sağlanması için büyük mücadele vermektedir. Örneğin, DAEŞ’in geçtiğimiz hafta Kerkük çevresindeki Tazehurmatu, Beşir, Çardağlı gibi Türkmen yerleşimlerine yaptığı saldırılarda siviller hayatını kaybetti, yaralandı ve kaçırıldı. Yine örgütün, Selahaddin ve Diyala’ya bağlı Tuzhurmatu ve Celevle gibi Türkmen yerleşimlerine saldırıları oldu. PKK’nın da, Kerkük’ün yanı sıra Türkmenlerin yaşadığı çok bölgelere yönelik baskı oluşturduğu biliniyor. Buna rağmen Türkmen bölgelerinin korunması için önlemler alınmıyor. Zira bu bölgelerde ciddi güvenlik zaafiyeti ve sıkıntısı var. Merkezi hükümetin askeri gücleri yeteri kader bu gibi saldırılara mudahle edemiyor.

Irak’ın en aydın kesimi” olarak ifade edilmelerine rağmen ne kamu ne de güvenlik bürokrasisinde üst düzey Türkmen yok denecek kadar az. Örneğin Irak parlamentosunda Ekim 2021 seçimleri sonrası oluşturulan 25 komisyondan sadece biri, İnsan Hakları Komisyonu’nun başkanlığı Türkmenlerde. Aktif görevde büyükelçilik düzeyine ulaşmış 3 Türkmen diplomattan sadece biri görev yapıyor. Irak’ın Ankara Büyükelçiliği görevi yaklaşık 2 yıldır boş dururken, Türkiye-Irak ilişkilerine büyük katkı sağlayabilecek bir Türkmen, bu göreve getirilmiyor. Bu anlamıyla Türkmenler, adeta yok sayılıyor. Eğer Irak siyasi istikrar kazanmak ve egemen bir hukuk devleti olmak istiyorsa, eşit hak ve hürriyete dayalı bir yönetim sistemi oluşturmalı.

Ganim Authman