Oscar Ödüllü Siyah Aktör Poitier Hayatını Kaybetti

Sidney Poiter ırk bariyerlerini aşarak ‘‘Lilies of the Field’’ filmindeki rolüyle 1963’te en iyi erkek oyuncu Oscar ödülünü kazanan ilk siyah olmuştu. Medeni haklar mücadelesinde bir nesle ilham olan sanatçı 94 yaşında hayatını kaybetti

Oscar Ödüllü Siyah Aktör Poitier Hayatını Kaybetti

Sidney Poiter ırk bariyerlerini aşarak ‘‘Lilies of the Field’’ filmindeki rolüyle 1963’te en iyi erkek oyuncu Oscar ödülünü kazanan ilk siyah olmuştu. Medeni haklar mücadelesinde bir nesle ilham olan sanatçı 94 yaşında hayatını kaybetti.

Poitier 1967 yılında ABD’de ırk ayrımcılığı sürerken çektiği 3 filmle yalnızca bir yılda önemli bir film mirasını arkasında bıraktı.

‘‘Guess Who's Coming to Dinner’’ filminde beyaz nişanlısı olan bir siyahı canlandırdı. ‘‘In the Heat of the Night’’ta bir cinayet soruşturması sırasında ırkçılıkla karşı karşıya kalan polis memuru Virgil Tibbs’i canlandırdı. ‘‘To Sir, With Love’’da ise zor bir Londra okulunda çalışan bir öğretmeni sahneye taşıdı.

Poitier, ‘‘Lilies of the Field’’ filmindeki rolüyle tarih yazan Oscar ödülünü 1963 yılında aldı. Filmde Alman rahibelerin bir kilise inşa etmelerine yardım eden işçiyi canlandırdı. Poitier bundan beş yıl önce de ‘‘The Defiant Ones’’ filmindeki rolüyle Oscar’a aday gösterilen ilk siyah olmuştu.

‘‘In The Heat of Night’’ filmindeki Tibbs karakteri iki devam filmiyle ölümsüzleşti. Bunlar 1970’teki ‘‘They Call Me Mister Tibbs’’ ve 1971’deki ‘‘The Organization’’

Dönemin diğer klasikleri arasında beyaz kör bir kızla arkadaşlık eden bir karakteri canlandırdığı 1965 yapımı ‘‘A Patch of Blue’’, ‘‘The Blackboard Jungle’’ ve Broadway’de de oynadığı ‘‘A Raisin in the Sun’’ vardı.

Miami’de 20 Şubat 1927’de doğan Poitier, Bahamalar’da bir domates çiftliğinde büyüdü ve yalnızca bir yıl resmi okul eğitimi aldı. Yoksulluk, okuma yazma bilmeme ve önyargılarla mücadele ederek ana akım izleyiciler tarafından tanınan ve büyük rollerde kabul gören ilk siyah aktörlerden biri oldu.

Hollywood geleneklerini yıktı

Poitier rollerini özenle seçti, siyah aktörlerin ancak ayakkabı boyacısı çocuklar, tren kondüktörü ve hizmetçi gibi rollerde yer alabileceğine dair dönemin mevcut Hollywood geleneklerini çürüttü.

Oscar ödüllü bir diğer siyah aktör Denzel Washington, bir törende Poitier'e “Seni seviyorum, sana saygı duyuyorum, seni örnek alıyorum” demişti.

Poitier yönetmen olarak 1974'te ‘‘Uptown Saturday Night’’ filminde arkadaşı Harry Belafonte ve Bill Cosby ile ve 1980'lerde ‘‘Stir Crazy'de’’ Richard Pryor ve Gene Wilder ile çalıştı.

Poitier, 16 yaşında New York'a taşınmadan önce küçük Bahama köyü Cat Island'da ve Nassau'da büyüdü, orduya kısa süreliğine kaydolmak için yaşı hakkında yalan söyledi ve ardından oyunculuk eğitimi alırken bulaşıkçılık dahil farklı işlerde çalıştı.

Genç oyuncu ilk çıkışını American Negro Theatre'ın oyuncu yönetmeni ile tanışmasıyla yaşadı. ‘‘Days of Our Youth’’ tiyatro oyununda yedek oyuncu oldu ve öncü siyah aktörlerden Belafonte hastalandığında görevi devraldı.

Poitier, 1948'de Broadway’de Anna Lucasta oyunundaki rolüyle başarıya ulaştı ve iki yıl sonra Richard Widmark ile ‘‘No Way Out’’ta ilk film rolünü aldı.

50 filmde oynadı, 9 filmi yönetti

Toplam 50'den fazla filmde rol alan aktör 1972'de Belafonte ile birlikte oynadığı Buck and the Preacher ile başlayarak dokuz filmin yönetmenliğini yaptı.

Poitier 1992'de, Bette Davis, Alfred Hitchcock, Fred Astaire, James Cagney ve Orson Welles gibi isimlerin arasına katılarak, Amerikan Film Enstitüsü tarafından verilen Oscar'dan sonraki en prestijli ödül olan Yaşam Boyu Başarı Ödülü'ne layık görüldü.

Aktöre “bir sanatçı ve insan olarak olağanüstü başarıları” nedeniyle 2002'de Oscar Onur Ödülü verildi.

Poitier, 1970'lerin ortalarında ikinci eşi aktris Joanna Shimkus ile evlendi. İki karısından altı kız çocuğu oldu ve üç kitap yazdı.

Ödüllerle dolu bir kariyer

Poitier, 1974'te İngiltere Kraliçesi 2’nci Elizabeth tarafından şövalye ilan edildi, Bahama'nın Japonya büyükelçisi ve UNESCO elçisi olarak görev yaptı. Ayrıca 1994'ten 2003'e kadar Walt Disney şirketinin yönetim kurulunda yer aldı.

2009 yılında, Poitier, Barack Obama tarafından ABD’nin en üst düzey ödülü olan Başkanlık Özgürlük Madalyası’na layık görüldü.

Poitier'in tarihi Oscar ödülünün 50’nci yıldönümüne denk gelen 2014 Akademi Ödülleri töreninde aktör en iyi yönetmen ödülünü sundu.