Ukrayna'dan 'Taviz' İşareti

Ukrayna'nın İngiltere Büyükelçisi, Kiev'in NATO'ya katılma girişimlerini yeniden değerlendireceğine ilişkin sözlerinden geri adım attı, ancak başka tavizlerin önerilebileceğini söyledi

Ukrayna'dan 'Taviz' İşareti
Ukrayna'nın İngiltere Büyükelçisi Vadim Pristayko

Ukrayna'nın İngiltere Büyükelçisi, Kiev'in NATO'ya katılma girişimlerini yeniden değerlendireceğine ilişkin sözlerinden geri adım attı, ancak başka tavizlerin önerilebileceğini söyledi.

Kremlin ise Ukrayna NATO'ya katılma arzusundan vazgeçtiyse bunun Rusya'nın kaygılarının önemli ölçüde giderilmesine yardımcı olacağını bildirdi. Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin de Pazartesi günü Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüştü. Lavrov’un Putin’e, Moskova’nın Batılı ülkelerden güvenlik garantileri alması için diploması yolunda ilerlemesini tavsiye ettiği bildirildi. Askeri riskleri azaltmak için Amerika’nın somut önerilerde bulunduğunu kaydeden Lavrov, ancak Avrupa Birliği ve NATO’dan gelen yanıtların tatmin edici olmadığını belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Cumhurbaşkanı Vladimir Putin'le görüştü.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Cumhurbaşkanı Vladimir Putin'le görüştü.

Televizyonda yayınlanan Putin-Lavrov görüşmesi sırasında Putin’in Dışişleri Bakanı’na Rusya’nın güvenlik kaygılarına yanıt verilmesi konusunda bir anlaşmaya varma şansı olup olmadığını sorduğu görüldü. Lavrov bu soruya ”Bugün yanıt bekleyen sorular üzerinde sonu gelmeyen müzakerelere girilmesine izin vermeyeceğimiz uyarısını birden fazla kez yaptık. Tüm olasılıkları tüketmiş olmaktan çok uzağız” şeklinde yanıt verdi. Diplomasiyi işaret eden Lavrov, ”Şu aşamada diplomasiye devam etmeyi öneriyorum” dedi.

Bu sözlerin, Amerika’nın Rusya’nın Ukrayna’yı her an işgal edebileceğine ilişkin uyarılarından sonra Rusya’nın ani bir askeri eylemde bulunma olasılığını düşürdüğüne işaret ettiği gözleniyor.

G-7 ülkelerinden yaptırım uyarısı

Washington'un Rusya'nın Ukrayna'yı sürpriz bir bahaneyle her an işgal edebileceği uyarısından bir gün sonra G-7 ülkeleri, Rusya'yı, herhangi bir işgal eyleminin "dev" ekonomik sonuçları olacağı ve Ukrayna'ya acilen destek sağlanacağı uyarısında bulundu.

Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski
Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski

Almanya Başbakanı Olaf Scholz da temaslarda bulunmak üzere gittiği Kiev'de yaptığı açıklamada, Ukrayna'ya 150 milyon Euro'luk kredi açılacağını kaydetti. Scholz, Rusya'nın Ukrayna sınırında askeri faaliyette bulunmasının hiçbir gerekçesi olmadığını da söyledi. Yarın Putin'le yapacağı görüşmede işgal halinde çok ağır yaptırımlara başvurulacağını gündeme getireceğini söyleyen Scholz, Avrupa'nın güvenliği konusunda Rusya'yla diyaloğa hazır olduklarını dile getirdi.

Scholz, Salı günü Moskova'da Putin'le görüşecek. Ancak bir Alman yetkili, görüşmelerden somut sonuç elde edilmesinin beklenmediğini kaydetti.

Rus Interfax haber ajansı, üst düzey bir Rus askeri yetkilinin sözlerine dayandırdığı haberinde, Rusya'nın yasadışı şekilde karasularına giren yabancı gemilere ateş açmaya hazır olduğunu, ancak böyle bir kararın "en üst seviye" tarafından onaylanması gerektiğini söyledi.

Ukrayna'yı işgal etme planı yaptığı iddiasını reddeden Moskova, Batı'yı histerik olmakla suçladı, ancak Kiev'in özellikle NATO üzerinden Batı'yla daha sıkı bağlar kurma arayışını bir tehdit olarak algıladığını açıkça dile getirdi.

İngiliz yayın kuruluşu BBC, Ukrayna'nın İngiltere Büyükelçisi Vadim Pristayko'nun Ukrayna'nın NATO'ya katılma arzusu konusunda "özellikle böylesine tehdit edildiği, şantaj yapıldığı bir ortamda" "esnek" olabileceğini söylediğini aktarmıştı.

Büyükelçi Pristayko, daha sonra NATO'ya ilişkin sözlerinin yanlış anlaşıldığını kaydetti, ancak Ukrayna'nın başka ödünler vermeye hazır olduğunu ifade etti.

"Ödün vermeye hazırız"

Pristayko, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Şu anda NATO üyesi değiliz ve savaştan kaçınmak için birçok ödün vermeye hazırız, Ruslar'la görüşmelerde de bunu yapıyoruz. Bunun NATO'yla bir ilgisi yok, üyelik başvurusu anayasada mevcut" dedi.

G-7 ülkelerinin maliye bakanları da Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri saldırganlığının "Rus ekonomisi üzerinde dev sonuçlar doğuracak ekonomik ve mali yaptırımları" tetikleyeceği uyarısında bulundu.

Olası yaptırımların Rusya'nın petrol ihracatını aksatacağına ilişkin kaygılar, petrol fiyatlarının son yedi yılın en yüksek seviyesine çıkmasına neden oldu.

Rus borsası son üç haftanın en düşük seviyesine gerilerken gerilim Avrupa'nın büyük borsalara da yansıdı. Avrupa borsaları yüzde 1,6 ila yüzde 3 arasında değer kaybetti.

Yatırımcıların güvenli yatırım araçlarına yönelmesi üzerine ABD Doları'nın değeri son iki haftanın en yüksek seviyesine çıktı. Rus ve Ukrayna tahvilleriyse hızla düştü.

Yaptırımlar, başta doğalgaz olmak üzere Rusya'dan enerji ve diğer hammaddeleri ithal eden Batılı ülkeler açısından geri tepebilir.

Avrupa bankaları, Rusya'nın SWIFT küresel ödeme sisteminin dışında bırakılması olasılığından kaygılanıyor. Böyle bir senaryo, Rusya'nın borçlarını ödemesini engelleyebilir.

Amerikan firması Boeing, uçak gövdesi imalatında kullandığı titanyumun büyük çoğunluğunu dünyanın en büyük titanyum üreticisi olan Rus VSMPO-AVISMA şirketinden satın alıyor. Ancak Boeing, tedarik zincirindeki herhangi bir aksaklık durumunda başka tedarikçilerin de devreye girebileceğinden emin olduğunu bildirdi.

Almanya Başbakanı Scholz ise Kiev'de soğuk bir şekilde karşılanabilir. Bunun bir nedeni, Kiev'in Rus doğalgazının Almanya'ya ihraç edilmesinde Ukrayna'yı baypas eden Alman-Rus Kuzey Akım 2 projesine uzun zamandır karşı çıkması. Almanya'nın diğer NATO üyelerinin aksine Ukrayna'ya silah satışına izin vermemesi de Ukrayna'nın tepkisini çeken bir durum.

"Rusya her an saldırabilir"

Kremlin'den yapılan açıklamada Putin'in Salı günü Scholz'la yapacağı görüşmede Ukrayna, Rusya'nın talep ettiği güvenlik garantileri ve Avrupa Birliği'nin onayını bekleyen Kuzey Akım 2 projesini ele almasının beklendiği bildirildi.

Başkan Joe Biden'ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Pazar günü, Rusya'nın işgale "her an" başlayabileceğini söylemiş, ancak Amerikalı yetkililer, istihbaratın işgalin Çarşamba günü başlayacağına işaret ettiği yönündeki haberleri doğrulayamamıştı.

Sullivan, Amerika'nın "NATO sahasının her santimini savunacağını ve Rusya'nın bu mesajı çok iyi anladığını" kaydetmişti. Başkan Biden da Cumartesi günü Rusya Cumhurbaşkanı Putin'le yaptığı telefon görüşmesinde herhangi bir saldırının Moskova'ya zarar vereceğini ve Rusya'yı dünyanın geri kalanından tecrit edeceğini söylemişti.

Kremlin, Putin'in Biden'a Washington'un Rusya'nın ana kaygılarını göz önüne almadığını, güvenlik taleplerinin kilit öğelerine ilişkin hiçbir somut yanıt duymadığını söylediğini bildirdi.

Washington, Rusya'nın taleplerinin çoğunu tartışılamaz olarak nitelese de bu taleplerin Batılı müttefiklerle beraber tartışılması için Kremlin'e baskı yapıyor.

Öte yandan Amerika ve bazı Avrupa ülkeleri, Ukrayna'daki büyükelçiliklerinde görevli personeli tahliye ederken vatandaşlarına Ukrayna'yı terk etme çağrısında bulunuyor. Hollanda havayolu şirketi KLM ise Ukrayna seferlerini askıya aldı.

Ukrayna, Pazar günü, Rusya ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'yla (AGİT) 48 saat içinde Rusya'nın asker yığınağını ele almak üzere görüşme talebinde bulundu.