Berlin Günlüklerinden Tarihe Yolculuk
Nusret Karaca, 2018’deki Berlin gezisinde kentin tarihî simgelerini, Berlin Duvarı’nın izlerini ve unutulmaz anılarını günlüklerine taşıdı. Hotel Adlon’dan Brandenburg Kapısı’na uzanan bu seçkide, Berlin’in geçmişiyle bugünü bir araya geliyor.
Öğrenci değişim programı nedeniyle Berlin’de bulunan kızımızın dönüşü için eşimle birlikte Berlin’e gittik. Schönefeld Havalimanı’na varmamızla hareketli bir gün başladı. Sevgili Mustafa, oğlu Enez’le birlikte bizi karşıladı. Yolumuz kısa süre sonra Tagesbort’a düştü.
Alexander Meydanı ve Sokak Araları
2 Kasım 2018
Sevgili Mustafa Ekşi’yle Alexander Meydanı’ndayız. Spree Nehri yakınlarındaki bu geniş ve hareketli meydanda Berlin Katedrali dikkat çekiyor. Belediye Binası ve TV Kulesi de meydanın çevresindeki önemli yapılar arasında. Biraz ileride ise Federal Meclis binası Reichstag yer alıyor.
Tagesbort’a giderken bazı evlerin önündeki kaldırım taşlarına yerleştirilmiş küçük plakalara rastlıyoruz. Üzerlerinde, o evlerde yaşamış ve öldürülmüş kişilerin adları yazılı. Berlin Duvarı’ndan kaçmaya çalışırken vurulan ve kimsenin yardımına koşmadığı bir gencin hikâyesini anlatan bir pano da yolumuzun üzerinde.
Hitler’in ölümüyle ilgili haberlerin yayımlandığı gazete sayfalarının görüntüleri… Berlin’in en eski üniversitelerinden Humboldt… Birkaç saat içinde gördüklerimiz, zihnimizde farklı duygu ve düşünceler uyandırıyor.
Humboldt Üniversitesi Hakkında Edindiğim Bilgiler
Humboldt Üniversitesi, son iki yüzyılın önemli Alman düşünür ve bilim insanlarına ev sahipliği yaptı. Filozof Johann Gottlieb Fichte, teolog Friedrich Schleiermacher, G. W. F. Hegel, Arthur Schopenhauer ve Friedrich Schelling bu isimler arasında. Albert Einstein ve Max Planck gibi fizikçiler de üniversiteyle anılıyor. Karl Marx ve Friedrich Engels burada öğrenim gördü. Şair Heinrich Heine, Otto von Bismarck ve Karl Liebknecht de üniversitenin tanınmış isimleri arasında yer aldı.
Wilhelm von Humboldt’un öncülüğünde kurulan üniversitede dersler 1810’da başladı.
Berlin’de Bir Gün Daha
3 Kasım 2018
Sabah kahvaltısının ardından yürüyüşe çıkıyoruz. Humboldt Üniversitesi’nin karşısındaki konaklama yerimizden önce Spree Nehri’ne doğru ilerliyoruz. Ardından, Vahdettin’le Almanya’ya geldiği dönemde Mustafa Kemal’in de kaldığı Adlon Oteli’ni ve 2005’te açılan Yahudi Anıtı’nı görüyoruz.
Biraz ileride, Hitler’in intihar ettiği sığınağın bulunduğu alan var. Bugün burası bir otopark. Tiergarten Parkı’nda Goethe’nin heykelini görüyor, parkta bir süre yürüyoruz.
Güzergâhımız bizi Martin Luther heykelinin bulunduğu yerlere, Belediye Meclisi binasına ve Berlin’in özgürlük simgelerinden Brandenburg Kapısı’na götürüyor. Reichstag’ın cam kubbesinin şeffaflığı simgelediğini öğreniyoruz. Yakındaki parkta, Romanların anısına yapılmış bir anıt bulunuyor.
- yüzyıldaki Prusya-Avusturya ve Prusya-Fransa savaşlarıyla ilişkilendirilen Berlin Zafer Sütunu’nda, yüzü batıya dönük Victoria heykeli dikkat çekiyor. Mevsimin renkleriyle güzelleşen parklar, kentteki bisikletliler ve sokak müzisyenleri Berlin’in günlük yaşamından görüntüler sunuyor.
Müzeler Adası ise başlı başına bir tarih yolculuğu… Gördüğümüz her şey objektifimize ve notlarımıza yansıyor. Paylaşmak için…
Güzel bir Berlin günüydü.
Berlin Zafer Sütunu: Heinrich Strack tarafından tasarlanan sütun, 1864’teki İkinci Schleswig Savaşı’nın ardından Prusya zaferini anmak üzere yapılmaya başlandı ve 2 Eylül 1873’te açıldı. Prusya’nın daha sonra kazandığı 1866 Prusya-Avusturya Savaşı ile 1870-1871 Fransa-Prusya Savaşı’nın ardından anıt bu zaferlerle de ilişkilendirildi.
1948 Berlin Buhranı
Araştırma: Nusret Karaca
İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Almanya, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği ve ABD’nin işgal bölgelerine ayrıldı. Berlin de dört ayrı işgal sektörüne bölündü.
Batılı devletlerin Berlin’deki sektörleriyle Almanya’nın batısındaki işgal bölgeleri arasındaki ulaşım, Sovyet bölgesinden geçen güzergâhlara bağlıydı. Batılı devletlerin 1948’de kendi bölgelerini birleştirme yönündeki adımları, Sovyetler Birliği’yle gerilimi artırdı.
Sovyet yönetimi, 24 Haziran 1948’de Batı Berlin’e giden kara ve su yollarını kapattı. Batı Berlin’e ulaşan mal sevkiyatı kesilince ABD ve müttefikleri hava köprüsü kurarak kente gıda, yakıt ve diğer temel ihtiyaçları ulaştırdı. Abluka 1949’da sona erdi.
Berlin Buhranı, Batılı devletlerin Berlin’den çıkarılamayacağını ve Almanya’nın siyasi bölünmesinin derinleştiğini gösterdi. Mayıs 1949’da Batılı işgal bölgelerinde Federal Almanya Cumhuriyeti kuruldu. Sovyet işgal bölgesinde ise Ekim 1949’da Demokratik Alman Cumhuriyeti ilan edildi.
Kaynak notu: Berlin günlüklerim, Eğitim Enstitüsü ders notlarım, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi notlarım, gezilerim, tarih sohbetleri ve izlediğim belgeseller.
Berlin’de Söyleşi ve Kitap İmzası
4 Kasım 2018, saat 18.00
Bugün söyleşi yapacağımız Tagesbort’tayız. Kahvaltıdan sonra şehirde kısa bir gezinti yapıyor, ardından kızımızla birlikte ikinci bir tura çıkıyoruz. Bir dönemin ABD-Sovyet kontrol noktalarını görüyor, fotoğraflar çekiyoruz. Gördüklerimi ve aldığım notları bir araya getirerek günün izlenimlerini yazıyorum.
Berlin’in doğusunda, Duvar’ın günümüze ulaşan en uzun bölümlerinden birindeyiz. Yaklaşık 1,4 kilometrelik bu bölümün ardından kentin farklı noktalarındaki Duvar kalıntılarını ve anıtları geziyoruz. Duvarlarda fotoğraflar, döneme ait görüntüler ve yer altı tünellerinden kaçış hikâyeleri yer alıyor.
Hava soğuk ve hafif sisli. Tarihin derinliklerinde bir yolculuktayız. Objektifimize takılanlar ve notlarımızla otele dönüyoruz.
Berlin Duvarı, 1961’de Doğu Berlin ile Batı Berlin arasındaki geçişleri engellemek için inşa edilmeye başlandı. Duvar, zaman içinde dikenli tellerle çevrili ilk setlerden beton engellere ve sıkı sınır güvenliği önlemlerine uzanan bir yapıya dönüştü.
Doğu Almanya’daki siyasi baskılar, ekonomik sorunlar, kısıtlamalar ve ailelerin bölünmesi, birçok kişinin Batı’ya geçmeye çalışmasına yol açtı. 1961’den 1989’a kadar ayakta kalan Duvar, kaçışları önlemek amacıyla kullanıldı. 1989’da yıkılmasının ardından geriye kalan parçalar, fotoğraflar ve tanıklıklarla birlikte kentin çeşitli yerlerinde sergileniyor.
Berlin’de Söyleşi ve Kitap İmzası
4 Kasım 2018, saat 18.00
Sevgili Mustafa Ekşi’nin davetiyle Medya Berlin’in konuğuyum. Tagesbort’taki etkinliğe eğitimciler, yazarlar ve Almanya’da önemli görevlerde bulunan konuklar katılıyor.
Eğitim, edebiyat ve yaşam üzerine dost sohbeti havasında geçen buluşmada herkes söz alıyor. İki saat süren etkinlik, benim için gurur, onur ve mutluluğun bir arada yaşandığı güzel bir Berlin akşamı oluyor.
Berlin’de Dördüncü Gün
5 Kasım 2018
Berlin gezimize devam ediyoruz. İlk durağımız, Kaiser Wilhelm Anıt Kilisesi olarak da bilinen Gedächtniskirche. Kilise, 1943’teki hava saldırılarında ağır hasar gördü. Savaşın ardından yıkık hâliyle bırakılan yapı, savaşın ve yıkımın hatırlatıcısı olarak varlığını sürdürüyor.
Ardından Zoologischer Garten’ı geziyoruz. 1844’te açılan Berlin Hayvanat Bahçesi, Almanya’nın en eski hayvanat bahçesi.
Berlin’e geldik, gezdik, söyleştik ve kitap imzaladık. Yeni şeyler öğrenmek, paylaşmak ve yeni dostluklar kurmak ne güzel…
İnsan her yerde insan.
Usta Salah Birsel’in dizeleriyle:
“Sevdim seni ey insan.”